สุขภาพผู้หญิง • PCOS / PMOS

ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS) หรือชื่อใหม่ PMOS

PCOS ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น PMOS (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome) เพื่อสะท้อนว่าเป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับทั้งฮอร์โมน ระบบเผาผลาญ และการทำงานของรังไข่ ไม่ได้หมายถึงการมี “ถุงน้ำในรังไข่” เพียงอย่างเดียว

PCOS คืออะไร?

ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (Polycystic Ovary Syndrome: PCOS) เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับหลายระบบ ทั้งฮอร์โมน การทำงานของรังไข่ และระบบเผาผลาญ อาจพบประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ การตกไข่ผิดปกติ หรือระดับฮอร์โมนแอนโดรเจนสูงขึ้น

อาการของ PCOS/PMOS แตกต่างกันในแต่ละคน บางคนอาจมีประจำเดือนผิดปกติ เป็นสิว ขนขึ้นมากกว่าปกติ น้ำหนักเพิ่มหรือลดน้ำหนักยาก ขณะที่บางคนอาจไม่มีอาการชัดเจน และเพิ่งตรวจพบเมื่อมาปรึกษาเรื่องประจำเดือน การตกไข่ หรือภาวะมีบุตรยาก

นอกจากนี้ PCOS/PMOS ยังเกี่ยวข้องกับสุขภาพด้านเมตาบอลิก เช่น ภาวะดื้ออินซูลิน และอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในระยะยาว การประเมินจึงควรพิจารณาทั้งอาการ ฮอร์โมน ระบบสืบพันธุ์ และสุขภาพด้านเมตาบอลิกของแต่ละคน

อาการ PCOS / PMOS ที่พบบ่อย

อาการของ PCOS / PMOS แตกต่างกันในแต่ละคน บางคนอาจมีหลายอาการร่วมกัน ขณะที่บางคนมีอาการเพียงเล็กน้อย หรือแทบไม่มีอาการเลย

ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอหรือขาดประจำเดือน

ประจำเดือนอาจมาห่าง มาไม่แน่นอน หรือขาดประจำเดือน ซึ่งอาจสัมพันธ์กับการตกไข่ที่ไม่สม่ำเสมอ

สิวหรือผิวมัน

ระดับฮอร์โมนแอนโดรเจนที่สูงอาจทำให้ผิวมันและเกิดสิวได้ง่ายขึ้น

ขนขึ้นมากกว่าปกติ

อาจมีขนเส้นหนาหรือสีเข้มขึ้นบริเวณใบหน้า คาง หน้าอก หน้าท้อง หรือบริเวณอื่น ๆ

ผมบางหรือผมร่วง

บางคนอาจมีผมบางบริเวณกลางศีรษะหรือแนวแสกกว้างขึ้น ซึ่งอาจสัมพันธ์กับระดับฮอร์โมนแอนโดรเจน

น้ำหนักเพิ่มหรือลดน้ำหนักยาก

PCOS/PMOS อาจพบร่วมกับภาวะดื้ออินซูลิน ทำให้บางคนควบคุมน้ำหนักได้ยากขึ้น แต่ คนที่มีน้ำหนักปกติก็สามารถเป็น PCOS/PMOS ได้

การตกไข่ไม่สม่ำเสมอ

การตกไข่ที่ไม่สม่ำเสมออาจทำให้ตั้งครรภ์ยากขึ้นในบางคน

PCOS วินิจฉัยได้อย่างไร?

การวินิจฉัย PCOS/PMOS ไม่ได้ดูจากผลตรวจเพียงอย่างเดียว แพทย์จะประเมินจาก อาการ ประวัติประจำเดือน ลักษณะของฮอร์โมน และการทำงานของรังไข่ ร่วมกัน รวมถึงพิจารณาสาเหตุอื่นที่อาจทำให้มีอาการคล้ายกัน

การตรวจประเมินอาจประกอบด้วย:

– ซักประวัติรอบประจำเดือน อาการ และประวัติสุขภาพ
– ตรวจร่างกายตามความเหมาะสม
– อัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่
– ตรวจเลือดเพื่อประเมินระดับฮอร์โมนและหาสาเหตุอื่นที่เกี่ยวข้อง
– ประเมินสุขภาพด้านระบบเผาผลาญ เช่น ระดับน้ำตาลในเลือดและความเสี่ยงภาวะดื้ออินซูลิน

ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกอย่างในทุกคน แพทย์จะเลือกการตรวจตามอาการ ประวัติ และความเหมาะสมของแต่ละบุคคล

การรักษาและดูแล PCOS / PMOS

การดูแล PCOS/PMOS ขึ้นอยู่กับอาการ สุขภาพโดยรวม และเป้าหมายของแต่ละคน ไม่จำเป็นต้องรักษาเหมือนกันทุกคน แพทย์จะวางแผนดูแลตามปัญหาที่พบ เช่น ประจำเดือนผิดปกติ สิวหรือขนขึ้นมาก ภาวะดื้ออินซูลิน หรือการวางแผนตั้งครรภ์

ประจำเดือนและอาการจากฮอร์โมน
การรักษาอาจช่วยให้ประจำเดือนสม่ำเสมอขึ้น รวมถึงดูแลปัญหาสิว ขนขึ้นมากกว่าปกติ หรืออาการอื่นที่สัมพันธ์กับฮอร์โมน โดยแพทย์จะพิจารณาวิธีรักษาตามอาการและความเหมาะสม

น้ำหนัก ภาวะดื้ออินซูลิน และสุขภาพด้านระบบเผาผลาญ
การปรับอาหาร การออกกำลังกาย และพฤติกรรมการใช้ชีวิตเป็นส่วนสำคัญของการดูแล ในบางรายแพทย์อาจพิจารณาใช้ยาเพื่อช่วยดูแลภาวะดื้ออินซูลินหรือความผิดปกติด้านระบบเผาผลาญ

การตกไข่และการวางแผนตั้งครรภ์
หากกำลังวางแผนมีบุตร แพทย์จะประเมินการตกไข่และปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และอาจพิจารณาการรักษาเพื่อช่วยให้มีการตกไข่ตามความเหมาะสม

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?

ควรปรึกษาแพทย์หากมี ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอหรือขาดประจำเดือน สิวหรือขนขึ้นมากผิดปกติ น้ำหนักเพิ่มหรือลดน้ำหนักยาก หรือกำลังวางแผนตั้งครรภ์แต่กังวลเรื่องการตกไข่

หากได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น PCOS/PMOS แล้ว การติดตามกับแพทย์ยังช่วยประเมินรอบประจำเดือน อาการที่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมน และสุขภาพด้านเมตาบอลิกในระยะยาวได้

สงสัยว่าเป็น PCOS ควรเริ่มตรวจอะไร?

ยังไม่จำเป็นต้องรู้ว่าต้องเลือกการตรวจหรือแพ็กเกจไหน
สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินจากอาการและประวัติของคุณก่อน แล้วจึงเลือกการตรวจที่จำเป็น

นัดหมายปรึกษาแพทย์